آنچه درباره ترکمن‏‌ها در رسانه‏‌ها به‌ویژه مطبوعات منتشر می‏‌شود

جلوه‌گری البسه سنتی ترکمن در بازار مد و پوشاک

مهمانی رنگ‌ها و طرح‌ها

مریم طالشی: رنگ‌ها چشمت را خیره می‌کنند. نشسته‌اند در دل طرح‌ها و جان داده‌اند به پارچه. مدل‌ها ساده‌اند و بی‌پیرایه؛ تصویر بی‌آلایشی از دشت‌های بی‌کران، افق رنگارنگ و برق آفتاب روی یال اسب‌های وحشی را در نگاهت می‌نشانند. این، لباس ترکمن است؛ اصیل و زیبا. برش‌ها در عین سادگی، چشمگیر هستند و در نوع خود منحصربفرد. دوخت‌های تزئینی و حاشیه‌دوزی‌های مفصل، ذهنت را می‌برد به سوی نقش و نگارهای اصیل قالی ترکمنی. گویی سلیقه‌ای واحد، پشت تمام این نقش و نگارها وجود دارد؛ سلیقه‌ای که نظر غیر ترکمن‌ها را هم به آسانی به خود جلب می‌کند.

لباس‌های‌ ترکمنی‌ از مواد گوناگونی چون‌ ابریشم‌، پوست‌، کتان‌ و پنبه‌ تهیه می‌شود. البته لباس‌های اصیل‌ ترکمنی‌ اعم ‌از مردانه‌ و زنانه‌ از جنس‌ ابریشم‌ تهیه می‌شود که بدون شک بر ارزش آن می‌افزاید. روسری‌های زنان ترکمن نیز هواداران زیادی میان زنان و بویژه دختران جوان سایر نواحی کشور دارد و در صنعت مد نیز از آن بهره برده شده است.

خجه محمد خجه‌زاده که اهل گنبدکاووس است، هر هفته در جمعه بازار تهران، رنگین کمانی از لباس‌های زیبای ترکمنی را پیش چشم بازدیدکنندگان قرار می‌دهد.

او در گفت‌وگو با ایران می‌گوید: «مردم بخصوص خانم‌ها به این نوع پوشاک علاقه نشان می‌دهند. خیلی‌ها که بار اول‌شان است از جمعه بازار دیدن می‌کنند، توجه‌شان به این غرفه جلب می‌شود و خواهان خرید لباس‌های ترکمنی هستند چون می‌توانند از آنها به عنوان پوشش مانتو استفاده کنند. به نظرشان خیلی هم مد روز است. البته مشتریان ثابتی هم دارم که علاوه بر پوشاک، روتختی، کوسن و پرده‌های دست‌دوز، مورد نظرشان است». خجه‌زاده هر هفته برای آوردن اجناس تازه، راهی دیارش می‌شود تا با دست پر در جمعه بازاری دیگر شرکت کند.

او می‌گوید: «گاهی مشتری‌ها از گران بودن نرخ این پوشاک ابراز تعجب می‌کنند اما با توجه به مواد استفاده شده در تهیه آنها، قیمت‌ها چندان هم زیاد نیستند. این لباس‌ها از مواد مرغوب همچون ابریشم تهیه می‌شود و برای رنگرزی‌شان هم مواد طبیعی همچون پوست گردو و انار، به کار گرفته می‌شود. البته امروزه رنگ‌های شیمیایی هم به این حرفه وارد شده است اما اساس تولید پوشاک ترکمن بر پایه مواد طبیعی است. همچنین پارچه‌های این البسه به وسیله چرخ پارچه بافی و دستی تولید می‌شود که بسیار مقاوم و مرغوب است».

طبیعت، الهام‌بخش لباس‌های ترکمن

رنگ قرمز در پوشاک ترکمن، جایگاه ویژه‌ای دارد. این رنگ در بسیاری از پوشاک ترکمنی دیده می‌شود و جلوه و جلای خاصی به آن می‌بخشد.

سهیلا قرنجیک، پژوهشگر حوزه پوشاک و لباس در این باره می‌گوید: «یکی از این اظهارنظرها درباره علاقه به رنگ قرمز این اقوام مربوط به الهام از غروب آفتاب است به این معنا که مادر یا زن ترکمن از لحظه غروب برای طراحی لباس‌های خود استفاده کرده است، البته مرحوم استاد نیازی، محقق اقوام ترکمن در این باره معتقد به افسانه‌ای بود که در آن دختر پادشاه به خاطر عشق به پسرک چوپانی توسط نگهبان پدرش به قتل می‌رسد به همین خاطر خون قرمز وی نمادی از عشق و علاقه در بین مردم این خطه است».

استفاده از رنگ قرمز در میان ترکمن‌ها البته تنها به لباس ختم نمی‌شود و کاربردهای فراوان دیگری هم دارد. از فرش و پشتی گرفته تا لباس عروس. حتی در غذاهای لذیذ ترکمنی مثل «چکدرمه» هم می‌توان به راحتی رد پای این رنگ را یافت.

به گفته قرنجیک، زندگی در بیابان به لحاظ خشکی و گرمای خود سبب شده زنان این خطه از هنر خود استفاده کنند و با استفاده از رنگ‌های زیبا، سبب ایجاد شادمانی در فضا شوند. او ادامه می‌دهد: «در لباس‌های سنتی این منطقه نقش‌های سوزن‌دوزی شده‌ای به نام «آلجه» [آلاجا] وجود دارد که در لغت به معنای سیاه و سفید است که نمادی از حفاظت در برابر چشم زخم محسوب می‌شود که بخشی از باورهای این منطقه به حساب می‌آید».

زیورآلات ترکمن هم به عنوان بخشی از پوشش، مکمل لباس ترکمنی به شمار می‌رود و جایگاه خاصی در میان اقوام ترکمن دارد.

شاید بتوان گفت هیچ یک از اقوام ایرانی همانند ترکمن‌ها، هنر جواهرسازی را به کمال نرسانده‌اند. در واقع جواهرسازی و زیورآلات، همیشه جزو لاینفک زندگی مردم ترکمن بوده است که کاربرد‌های متنوعی در بین آنان دارد. زنان ترکمن علاوه بر زیورهایی که به کلاه و روسری خود می‌آویزند، برای تزئین موها نیز زیورهایی خاص دارند؛ گردنبند، گل یقه، گوشواره، دستبند، تلفیقی از انگشتر و دستبند، تزئینات پیراهن، کت و نیز تزئینات خاص روی وسایل مورد استفاده زنان نظیر شانه، انگشتانه و ابزار نخ ریسی از دیگر زیورهاست. مردان ترکمن هم از زیورآلات خاص خودشان روی انگشتر، کمربند‌های نقره‌ای، خنجر و شلاق اسب استفاده می‌کنند. اسباب بازی‌های کودکان، منگوله و خلال و لباس آنان نیز با زیورآلات تزئین می‌شود. ساخت زیورهای ترکمن در کارگاه‌های استادکاران نقره‌کار با وسایل ابتدایی و روش‌های خاص صورت می‌گیرد.

از زیورهای نقره‌ای در گذشته زیاد استفاده می‌شد که این امر به علت قیمت کمتر نقره در مقایسه با طلا بوده که امکان استفاده از آن را در سطحی عمومی‌تر فراهم می‌کرده است. حرمت استفاده از طلا برای مردان در اسلام نیز یکی از علل عمومیت استفاده از نقره در میان ترکمن‌ها بوده است. امروزه این زیورها علاوه بر استفاده در بازارهای محلی و داخلی بعضاً به بازارهای خارجی نیز صادر می‌شوند که در صورت ساماندهی، می‌تواند به عنوان یکی از تولیدات صادراتی منطقه درآید. علاوه بر آن این صنعت می‌تواند میزان زیادی اشتغال ایجاد کند.

درخشش نقره فام زیورآلات ترکمن با رنگ‌های زیبا و خیره کننده لباس‌ها، گویی تو را به مهمانی بی‌نظیری از رنگ‌ها و طرح‌ها می‌برد. نگاهت می‌لغزد روی دستبافته‌ها و دست‌ساخته‌هایی که نشان از فرهنگ و باور اهالی خطه‌ای از ایران زمین دارد؛ به مهمانی رنگ‌ها و طرح‌ها خوش آمدید.

روزنامه ایران، شماره 5667، پنجشنبه 22 خرداد 93، صفحه 9 (گزارش)

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم خرداد 1393ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

برای دعوت از او، نیازی به برنامه‌ریزی نبود. بعد از فرو ریختن دروازه زنیت، این ابرقدرت لیگ روسیه، به دبی رفت و سپس راهی ایران شد. برای استراحتی کوتاه و دید و بازدیدی تازه کردن. از این رو روز تعطیلی، چند ساعتش را اختصاص داد به حضور در ایران ورزشی. همراه با رضا ناصحی آمد، چپ پای......................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و دوم اردیبهشت 1393ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

گفت: «بچه‌هام بزرگ شدن»، فکر کردم منظورش این است که فرزندانش رفته‌اند سر خانه و زندگی خودشان! اما وقتی ادامه داد: یکیشان اول ابتدایی است و دیگری ششم! فهمیدم که بزرگ شدن بچه‌ها برای یک مادر کارمند و مدیر، متفاوت از تصور دیگران است. «یکیشان اول ابتدایی است و دیگری ششم» یعنی.........................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه یازدهم اردیبهشت 1393ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

توسعه در بهترین نقطه ساحلی گلستان متوقف شده است
بر اساس قرارداد 45 ساله بین شهرداری و سازمان مناطق گردشگری گلستان قرار بود در ساحل بندرترکمن دهکده گردشگری ساخته شود، اما 7 سال است که آب از آب تکان نخورده و فقط  دو طرف، یکدیگر را به انجام ندادن تعهدات متهم می‌کنند. در این میان هدف اصلی یعنی توسعه شهر و...............


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه ششم اسفند 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

روستایی تاریخی در شمال شرق ایران، مجموعه‌ای بکر از تاریخی ٧٥٠٠ ساله، باقی مانده‌هایی از آجرهای قرمز روی دو تپه دورانی و تصویرهایی به‌جا مانده از تاخت و تاز اسبان ترکمن و زنان و کودکان چشم بادامی. اینجا محل زندگی ساده و ایلیاتی خانوارهای ترکمن از قوم «قُجُق» است که در نزدیکی مرز......................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام دی 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

صدای گردشگران در برج قابوس نمی‌پیچید

ماموریتی کاری فرصت دیدار از شهر گنبدکاووس را فراهم آورد؛ شهری که یکی از تاریخی‌ترین برج‌های جهان را در دل خود جای داده، برجی که در عین سادگی به اعتقاد برخی بهترین سازه معماری جهان است. بنایی 1007 ساله به ارتفاع یک آپارتمان 20 طبقه که فقط با آجر و ملات ساخته شده و قرن‌هاست.........................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیستم دی 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

این شهر 32 هزار نفری از کمترین امکانات برخوردار است

آق قلا با وجود این که نزدیک‌ترین شهر به گرگان مرکز گلستان است و شانس زیادی برای توسعه یافتن دارد، اما متأسفانه از توسعه عقب مانده و این موضوع برای مردم منطقه به یک مسأله تبدیل شده است. آق‌قلا با 32 هزار نفر جمعیت، یکی از زیباترین شهرهای ایران است که رودخانه پر آب گرگانرود با پیچ‌و‌خم‌هایش..................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم دی 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

کتاب را برداشت، به دنیای سوارکاری می‌اندیشید که در چم و خم طبیعت ترکمن نشینان با اسبی سفید می‌خرامید؛ باید «او» می‌شد؛ همچون بادی که سپیده‌دمان از افق ترکمن صحرا می‌گذرد. این تجربه‌ای ژرف برای «آنا نعمتی» بود؛ نقش یک دختر ترکمن! خودش می‌گوید برای رسیدن به این نقش...................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم دی 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

شیوه کاری آنه محمد تاتاری از سال‌ها پیش، کم و بیش با تغییراتی اندک ادامه یافته است، گاه هنرمند به‌جای بوم از پارچه‌های آویخته استفاده کرده و گاه -به مانند نمایشگاه اخیرش در گالری اعتماد- کارهایش را بر بوم اجرا کرده است. او در چندین گفت‌وگو، چه درباره این نمایشگاه و چه درباره نمایشگاه‌های................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفتم آذر 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  | 

دیداری از مجتمع میگوی استان گلستان
پس از گذشت سال‌های متمادی شکار ماهیان خاویاری، کار به جایی رسیده که به‌علت کاهش جمعیت شدیدشان صید آنها از دو سال پیش متوقف شده، به همین خاطر میگو این سخت‌زی آب‌های جنوب را به شمال استان گلستان آورده‌اند تا شاید پرورش آن درآمد و اشتغالزایی داشته باشد. بنابراین اگر این روزها.....................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم آذر 1392ساعت   توسط حکیم قارقی  |