آنچه درباره ترکمن‏‌ها در رسانه‏‌ها به‌ویژه مطبوعات منتشر می‏‌شود

اولین تصویر حرفه‌ای از جانور کمیاب سرزمین ایران در «شرق»

کرشمه «روباه ‌ترکمنی» برای دوربین

صدرا محقق: روباه ترکمنی یکی از چهار گونه روباه‌های ایران است؛ روباه کمیابی که تاکنون هیچ تصویر حرفه‌ای از آن به ثبت نرسیده بود. با این حال خردادماه امسال فریبرز حیدری، عکاس حیات‌وحش نخستین تصاویر از این روباه را به ثبت رساند. که یکی از این تصاویر نادر را برای انتشار در اختیار «شرق» قرار داد.

نخستین تصویر از روباه ترکمنى، عکس: فریبرز حیدری

حیدری 19 سال است که در زمینه عکاسی حیات‌وحش ایران فعالیت می‌کند. تاکنون بسیاری از گونه‌های نادر طبیعت ایران جلو لنز دوربین این عکاس قرار گرفته و تصاویری از آنها به ثبت رسیده است. حیدری خود می‌گوید علاقه اصلی‌اش در زمینه عکاسی حیات‌وحش عکاسی از خزندگان است، با این حال چرخی در صفحه او در شبکه اجتماعی فیس‌بوک نشان می‌دهد او عکس‌های بی‌نظیری از اغلب زیستمندان طبیعت ایران دارد، از پستاندار و دوزیست و حشره و پرنده و خزنده در سرتاسر سرزمین ایران کمتر گونه‌ای می‌توان یافت که حیدری عکسی از آن نگرفته باشد. این عکاس چندی پیش عکس‌هایی از کوچک‌ترین پستاندار کره زمین که با نام «حشره‌خور کوتوله» در زبان فارسی شناسانده می‌شود، گرفته که اولین عکس‌ها از این‌گونه جانوری در طبیعت ایران را به ثبت رساند. به گزارش خبرگزاری میراث پیش از این هر عکسی از این‌گونه جانوری وجود داشت، یا مربوط به خارج از ایران بود یا از لاشه حیوان مرده در آزمایش عکسبرداری شده بود.

فریبرز حیدری علاوه بر عکاسی حیات‌وحش یکی از فعالان حفاظت از محیط‌زیست و طبیعت ایران هم هست، او از مخالفان شکار است و تاکنون در این زمینه فعالیت‌های زیادی کرده، خود او هم معتقد است که عکاسی از حیات‌وحش، کارکردی حفاظتی نیز دارد و یکی از وظایف عکاس، آشناکردن مردم جامعه با زیبایی‌های طبیعت و گونه‌های جانوری است؛ به اعتقاد او، همین آشنایی جامعه منجر به حفاظت بهتر از ذخیره‌های ژنتیکی کشور خواهد شد.

حالا او در جدیدترین اثر خود تصویری را به ثبت رسانده که منحصر‌به‌فرد است. حیدری برای اولین‌بار تصاویری از روباه ترکمنی به ثبت رسانده است که اولین عکس‌های حرفه‌ای گرفته‌شده از این‌گونه جانوری در ایران است. این عکاس در گفت‌وگویی با «شرق» از چگونگی ثبت این تصاویر و اهمیت روباه ترکمنی در ایران می‌گوید: «روباه ترکمنی یا روباه کرساک یکی از پستانداران به‌نسبت کمیاب ایران است و از نظر ظاهری از روباه معمولی کوچک‌تر و ظریف‌تر است، تشخیص روباه ترکمنی از روباه معمولی کار دشواری نیست. پشت گوش‌های روباه ترکمنی به همان رنگ بدنش یعنی دارچینی‌رنگ است و روباه معمولی پشت گوش‌هایش سیاه‌رنگ. ضمن اینکه روباه معمولی نوک دمش سفید است و نوک دم روباه ترکمنی سیاه‌رنگ. کوچکی جثه، بادامی‌تر بودن چشم‌ها و اندازه دمش هم تشخیصش را آسان می‌کند. دم روباه ترکمنی برخلاف بقیه روباه‌های ایران به زمین نمی‌رسد و به نسبت بقیه دم کوتاه‌تری دارد. روباه‌های ازان چهار گونه‌اند: روباه معمولی یا همان روباه قرمز، روباه شنی، شاه‌روباه و روباه ترکمنی».

او می‌افزاید: «از سه گونه این چهار سگ‌سان در ایران عکس‌هایی وجود داشت، چه از عکاس‌های حرفه‌ای و چه عکس‌های معمولی محیط‌بانان. تنها روباهی که حتی یک فریم عکس از آن وجود نداشت همین روباه مینیاتوری و کوچک‌جثه ترکمنی است، هیچ تصویری حتی از فاصله بسیار دور از این حیوان وجود نداشت و من سال‌ها بود که با مشورت با بومی‌ها به‌دنبال دیدن و عکاسی از این سگ‌سان کمیاب بودم. مشکل دیگر این بود که در محدوده زندگی این روباه یعنی شمال‌شرقی ایران هر دو روباه زیست می‌کنند. هم روباه معمولی هم روباه ترکمنی، بومیان این نواحی به هر دو «تلکی» می‌گویند و بسیاری حتی نمی‌دانند که اینها دو گونه مجزا و متفاوت هستند و همین موضوع پیگیری و شناسایی لانه‌ها و محل زندگی روباه ترکمنی را دشوار می‌کرد». از حیدری می‌پرسم چطور رد این جانور را پیدا کردی و او در پاسخ اینگونه توضیح می‌دهد: «چندین‌بار پوست‌های دباغی‌شده این روباه کمیاب را در جمعه‌بازار تهران دیده بودم. حتی خود فروشنده‌های پوست‌ها که ترکمن بودند تفاوت آن را با روباه معمولی نمی‌دانستند. به همین خاطر پیگیری از طرف فروشنده پوست بی‌نتیجه ماند. چراکه می‌ترسیدند و بلافاصله می‌گفتند من از دلال‌ها می‌خرم. تا اینکه نهایتاً نیمه‌خرداد این طلسم شکست و پیگیری چندین‌ساله من به نتیجه رسید. یکی از دوستانم با من تماس گرفت و گفت شخصی را می‌شناسد که مدعی است لانه و محل زیست این روباه را بلد است. با قطار راهی گرگان شدم و بعد از آنجا با راهنمای محلی به سوی بیابانی گرم و بکر رهسپار شدیم. در مسیری که با ماشین دوستم طی کردیم، نتیجه عکاسی‌های من از درون پنجره ماشین، یک جغد کوچک که در دهانه لانه نشسته بود، آگاما (نوعی مارمولک) و سبزه‌قبا (نوعی پرنده) شد. بعد از ساعت‌ها به منطقه‌ای رسیدیم که سوراخ‌های فراوانی در زمین کنده شده بود. همان‌جا مستقر شدیم و من کمین نشستم. نتیجه کمین‌های چندین‌ساعته روباه زیبایی بود که در تصویر می‌بینید. اولین حضور و سرک‌کشیدنش از لانه، شوقی در من ایجاد کرد که وصفش آسان نیست. یک روباه مینیاتوری بی‌نظیر...»

حیدری همچنین از بقیه عکس‌هایی که از این روباه کمیاب گرفته خبر می‌دهد و می‌گوید: «عکس‌های دیگری از یک لانه که سه روباه دیگر در دهانه آن بازی می‌کردند، عکس‌هایی از شکار، آب‌خوردن و بازی و جست‌وخیز آنها در دهانه لانه گرفتم. باورم نمی‌شد که صد‌ها عکس از پستانداری انداختم که حتی یک فریم از آن در ایران عکاسی نشده. دیدن چند روباه ترکمنی با هم در یک لانه عجیب نبود قبلاً هم خوانده بودم که این روباه اجتماعی‌تر از بقیه گونه‌های روباه است و ممکن است حتی چندتای آنها هم با هم دیده شوند. در چند سال اخیر این دومین موفقیت من در خردادماه بود. در خردادماه 1390 توانسته بودم از یک یوزپلنگ در طبیعت توران شاهرود از فاصله هفت‌متری عکاسی کنم. سفری با همراهی سه‌نفر از دوستانم که خاطره‌ای به‌یاد‌ماندنی از رویارویی ما با کمیاب‌ترین گربه‌سان ایران برجا گذاشت. یوزپلنگ در آستانه انقراض ایران، حدود 30 ثانیه جلو دوربین من قرار گرفت و من 68 فریم از این گربه‌سان بی‌نظیر عکاسی کردم. آن هم از فاصله هفت‌متری. خرداد 93 باز روباه ترکمنی خاطره‌ای دوباره برایم ساخت و افتخاری دیگر برای من که آن را به چشمان علاقه‌مندان طبیعت هدیه کنم».

چند روز پیش از این اسماعیل مهاجر، مدیرکل محیط‌زیست استان گلستان در یک نشست خبری گفته بود: «روباه ترکمنی در معرض تهدید و نسل آن در شرق استان در معرض خطر جدی قرار دارد».

روباه ترکمنی به روباه «سر دُم سیاه» هم شناخته می‌شود، این روباه نژادی است که در ایران فقط در استان گلستان و در دشت ترکمن‌صحرا زیست می‌کند. پراکندگی جهانی این روباه نیز از آسیای مرکزی تا تبت یعنی در جنوب‌شرقی شوروی سابق، ترکمنستان، مغولستان، شمال منچوری، ترکمنستان چین، افغانستان و شمال‌شرقی ایران است. زیستگاه این حیوان اغلب در زمین‌های باز، استپی، خشک بیابانی و نیمه‌بیابانی یا دارای درختچه بوده و از زندگی در سرزمین‌های جنگلی، مخصوصاً جنگل‌های انبوه اجتناب می‌کند. جثه این روباه، کوچک‌تر و دست‌وپای آن، بلندتر از روباه معمولی است و مشخصه اصلی آن دم نسبتاً کوتاهی به‌شمار می‌رود که برخلاف سایر گونه‌ها، انتهای آن به زمین نمی‌رسد. روباه ترکمنی در فصل زمستان، موهایی بسیار بلند و به‌رنگ خاکستری متمایل به سفید دارد که این رنگ در تابستان، به رنگ نخودی مایل به قرمز و موها تغییر پیدا کرده و موهای آن نیز کوتاه می‌شود.

روزنامه شرق، پنجشنبه 29 خرداد 93، شماره 2043، صفحه 14 (جامعه)

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و هشتم شهریور 1393ساعت 16:58  توسط حکیم قارقی  | 

جلوه‌گری البسه سنتی ترکمن در بازار مد و پوشاک

رنگ‌ها چشمت را خیره می‌کنند. نشسته‌اند در دل طرح‌ها و جان داده‌اند به پارچه. مدل‌ها ساده‌اند و بی‌پیرایه؛ تصویر بی‌آلایشی از دشت‌های بی‌کران، افق رنگارنگ و برق آفتاب روی یال اسب‌های وحشی را در نگاهت می‌نشانند. این، لباس ترکمن است؛ اصیل و زیبا. برش‌ها در عین سادگی، چشمگیر هستند و در نوع خود منحصربفرد.................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم خرداد 1393ساعت 22:22  توسط حکیم قارقی  | 

برای دعوت از او، نیازی به برنامه‌ریزی نبود. بعد از فرو ریختن دروازه زنیت، این ابرقدرت لیگ روسیه، به دبی رفت و سپس راهی ایران شد. برای استراحتی کوتاه و دید و بازدیدی تازه کردن. از این رو روز تعطیلی، چند ساعتش را اختصاص داد به حضور در ایران ورزشی. همراه با رضا ناصحی آمد، چپ پای......................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و دوم اردیبهشت 1393ساعت 1:0  توسط حکیم قارقی  | 

گفت: «بچه‌هام بزرگ شدن»، فکر کردم منظورش این است که فرزندانش رفته‌اند سر خانه و زندگی خودشان! اما وقتی ادامه داد: یکیشان اول ابتدایی است و دیگری ششم! فهمیدم که بزرگ شدن بچه‌ها برای یک مادر کارمند و مدیر، متفاوت از تصور دیگران است. «یکیشان اول ابتدایی است و دیگری ششم» یعنی.........................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه یازدهم اردیبهشت 1393ساعت 22:51  توسط حکیم قارقی  | 

توسعه در بهترین نقطه ساحلی گلستان متوقف شده است
بر اساس قرارداد 45 ساله بین شهرداری و سازمان مناطق گردشگری گلستان قرار بود در ساحل بندرترکمن دهکده گردشگری ساخته شود، اما 7 سال است که آب از آب تکان نخورده و فقط  دو طرف، یکدیگر را به انجام ندادن تعهدات متهم می‌کنند. در این میان هدف اصلی یعنی توسعه شهر و...............


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه ششم اسفند 1392ساعت 1:13  توسط حکیم قارقی  | 

روستایی تاریخی در شمال شرق ایران، مجموعه‌ای بکر از تاریخی ٧٥٠٠ ساله، باقی مانده‌هایی از آجرهای قرمز روی دو تپه دورانی و تصویرهایی به‌جا مانده از تاخت و تاز اسبان ترکمن و زنان و کودکان چشم بادامی. اینجا محل زندگی ساده و ایلیاتی خانوارهای ترکمن از قوم «قُجُق» است که در نزدیکی مرز......................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام دی 1392ساعت 0:2  توسط حکیم قارقی  | 

صدای گردشگران در برج قابوس نمی‌پیچید

ماموریتی کاری فرصت دیدار از شهر گنبدکاووس را فراهم آورد؛ شهری که یکی از تاریخی‌ترین برج‌های جهان را در دل خود جای داده، برجی که در عین سادگی به اعتقاد برخی بهترین سازه معماری جهان است. بنایی 1007 ساله به ارتفاع یک آپارتمان 20 طبقه که فقط با آجر و ملات ساخته شده و قرن‌هاست.........................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیستم دی 1392ساعت 22:58  توسط حکیم قارقی  | 

این شهر 32 هزار نفری از کمترین امکانات برخوردار است

آق قلا با وجود این که نزدیک‌ترین شهر به گرگان مرکز گلستان است و شانس زیادی برای توسعه یافتن دارد، اما متأسفانه از توسعه عقب مانده و این موضوع برای مردم منطقه به یک مسأله تبدیل شده است. آق‌قلا با 32 هزار نفر جمعیت، یکی از زیباترین شهرهای ایران است که رودخانه پر آب گرگانرود با پیچ‌و‌خم‌هایش..................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم دی 1392ساعت 21:23  توسط حکیم قارقی  | 

کتاب را برداشت، به دنیای سوارکاری می‌اندیشید که در چم و خم طبیعت ترکمن نشینان با اسبی سفید می‌خرامید؛ باید «او» می‌شد؛ همچون بادی که سپیده‌دمان از افق ترکمن صحرا می‌گذرد. این تجربه‌ای ژرف برای «آنا نعمتی» بود؛ نقش یک دختر ترکمن! خودش می‌گوید برای رسیدن به این نقش...................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم دی 1392ساعت 21:58  توسط حکیم قارقی  | 

شیوه کاری آنه محمد تاتاری از سال‌ها پیش، کم و بیش با تغییراتی اندک ادامه یافته است، گاه هنرمند به‌جای بوم از پارچه‌های آویخته استفاده کرده و گاه -به مانند نمایشگاه اخیرش در گالری اعتماد- کارهایش را بر بوم اجرا کرده است. او در چندین گفت‌وگو، چه درباره این نمایشگاه و چه درباره نمایشگاه‌های................


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفتم آذر 1392ساعت 22:9  توسط حکیم قارقی  |